آب خاکستری، آبی است که از سینک، دوش، وان و ماشین لباسشویی خارج میشود. در حقیقت همه پسابهای مصارف خانگی بجز فاضلاب توالتها را آب خاکستری می نامند. آب خاکستری ممکن است حاوی آثاری از کثیفی، غذا، چربی، مو و برخی محصولات پاک کننده خانگی باشد. در حالی که آب خاکستری ممکن است “کثیف” به نظر برسد، ولی یک منبع امن و حتی مفید برای آبیاری گیاهان در فضای باز است. به خاطر داشته باشید که اگر آب خاکستری در رودخانهها، دریاچهها یا مصبها رها شود، مواد مغذی آن آلاینده میشوند، اما برای گیاهان، کود ارزشمندی هستند. جدای از مزایای آشکار صرفه جویی در مصرف آب (و پول در قبض آب)، استفاده مجدد از آب خاکستری شما را از فاضلاب یا سیستم سپتیک دور نگه میدارد و در نتیجه احتمال آلودگی آبهای محلی را کاهش میدهد.
امروزه از آب خاکستری در بسیاری از کشورهایی که با کمبود آب مواجه هستند انجام میگیرد و اینکار توانسته که تا حدودی مشکل کم آبی را تعدیل نماید. در بسیاری از کشورهای پیشرفته و مدرن جهان از آب قابل آشامیدن برای استفادههای عمومی نظیر آبیاری گیاهان یا سیفون استفاده نمیشود بلکه از منابع دیگری همچون آب خاکستری برای این کار استفاده میشود. از همین رو برای این کار اقدامات مناسبی برای ساخت سیستم تصفیه آب نیز صورت گرفته است تا با کمترین هزینه ممکن، برای ساختمانهایی با چند طبقه مسکونی و اداری در ابعاد کوچک بتوان این سیستم را راه اندازه کرد و از هدر رفت بیش از ۸۰ درصد از آب مصرفی از منازل و ادارات نیز جلوگیری نمود.
ساده ترین راه برای استفاده از آب خاکستری این است که مستقیماً به بیرون لولهکشی شود و از آن برای آبیاری گیاهان زینتی یا درختان میوه استفاده گردد. آب خاکستری همچنین میتواند برای آبیاری هر گیاه خوراکی تا زمانی که با قسمتهای خوراکی گیاهان تماس نداشته باشد استفاده شود. آب خاکستری بازیافت شده از روشوییها میتواند برای شستشوی توالتها استفاده گردد و اینکار در اکثر کشورهای اروپایی، استرالیا و ایالات متحده که قوانین بین المللی لوله کشی را پذیرفته اند قانونی میباشد. چنین سیستمی میتواند 30 درصد کاهش مصرف آب را برای یک خانوار متوسط فراهم کند.
فلسفه ما
ما معتقدیم که برای سیستمهای آب خاکستری مسکونی، طرحهای ساده بهترین هستند. ما استفاده مجدد از آب خاکستری را به عنوان راهی برای افزایش بهرهوری اکوسیستمهای پایدار که غذا، آب تمیز و سرپناه حیات وحش تولید میکنند، ترویج میکنیم. چنین سیستمهایی محصول با ارزش آب خاکستری را بازیابی میکنند و پایداری ساکنان را در چرخههای اکولوژیکی سبب میشود.
برای ساختمانها و مجتمعهای مسکونی، تجاری و صنعتی، طرحهای پیچیدهتر مناسبتر هستند. این طرحها میتوانند حجم زیادی از آب را تصفیه و مجدداً استفاده کنند و در حفظ آب در توسعههای متراکم مسکن شهری، تأسیسات مدارس، دانشگاهها و ساختمانهای عمومی نقش داشته باشند. به منظور استفاده از آب مصرف شده در منازل و … باید در ابتدا یک لوله کشی که مربوط به فضلاب بخشهایی که آب مصرف میشود در منازل نظیر سینک ظرفشویی، حمام و روشویی (به جزء فاضلاب سیاه توالت) نیز انجام شود و سپس با استفاده از این سیستم در دو مرحله که در مرحله اول عملیات ته نشینی و در مرحله دوم با استفاده از فیلترهای تصفیه آب اقدام به پاک سازی آب مورد نظر بنماییم.
تصفیه و بازیافت بیشتر آبهای خاکستری نسبت به فاضلاب آسانتر است زیرا میزان آلایندهها کمتر است. اگر با استفاده از یک سیستم لوله کشی مجزا از آب سیاه جمع آوری شود، آب خاکستری خانگی میتواند مستقیماً در خانه، باغ یا شرکت بازیافت شود و فوراً استفاده شود یا پردازش و ذخیره شود. در صورت ذخیره سازی، باید در مدت زمان بسیار کوتاهی مورد استفاده قرار گیرد در غیر اینصورت به دلیل مواد جامد آلی موجود در آب شروع به پوسیدگی میکند. آب خاکستری بازیافت شده از این نوع هرگز برای نوشیدن بی خطر نیست، اما تعدادی از مراحل تصفیه را میتوان برای تامین آب برای شستشو یا شستشوی توالتها استفاده کرد. فرآیندهای تصفیهای که میتوان استفاده کرد در اصل همان فرآیندهایی است که برای تصفیه فاضلاب استفاده میشود، با این تفاوت که معمولاً در مقیاس کوچکتر (سطح غیرمتمرکز)، اغلب در سطح خانه یا ساختمان نصب میشوند.
برای بازچرخانی یا استفاده مجدد این آب لازم است در زمان اجرای تاسیسات داخلی هر خانه، فاضلاب خروجی بخشهایی که گفته شد از بقیه جدا شوند و در واقع شبکه واحد به دو شبکه مجزا برای جمع آوری فاضلاب تبدیل شود. از آنجایی که سیستمهای پیچیده به پمپها و سیستمهای فیلتراسیون متکی هستند، توسط تیم فنی گروه ISB طراحی و نصب میشوند و ممکن است نیاز به تعمیر و نگهداری منظم داشته باشند.